مس و برلیم-خواص ،عملیات حرارتی
اضافه نمودن فلز بريليم تا ٢% وزني به بسياري از فلزات پايه سبب تأثيرات متفاوتي در آنها خواهد شد؛ مثلاً در مورد مس و نيكل افزودن بريليم سبب استحكامدهي از طريق مكانيزم رسوب سختي خواهد شد و در آلياژهاي آلومينيم افزودن مقدار ناچيزي از آن سبب بهبود مقاومت به اكسايش، قابليت ريخته گري و كارپذيري آلياژ حاصله خواهد شد. همچنين مزاياي اين فلز در افزودن به عناصري نظير منيزيم، طلا، روي و ساير فلزات به اثبات رسيده است.
يكي از پركاربردترين آلياژهاي حاصله از اين فلز آلياژ مس- بريليم از نوع كارشده ميباشد. اين نوع از آلياژهاي پايه مس بالاترين استحكام را در قياس با ساير آلياژهاي مسي دارا ميباشند و در عين حال خواص مفيد الكتريكي و حرارتي خود نظير هدايت بالا را نيز حفظ مينمايند. كاربردهاي اين نوع از آلياژها شامل موارد زير ميگردد:
· قطعات الكترونيكي كه استحكام، فرمپذيري، و مدول الاستيك مناسب براي كاربردهايي نظير اتصالات الكترونيكي ميباشد.
· قطعات الكتريكي كه به دليل استحكام خستگي و هدايت بالا در كاربردهايي نظير تيغه كليدها و رلهها استفاده ميگردند.
· بلبرينگهايي كه در آنها خواص ضدسايشي حائز اهميت ميباشد.
· محفظههاي سنسورهاي مغناطيسي كه حساسيت مغناطيسي پائين در آنها مد نظر ميباشد.
· سيستمهاي جوشكاري مقاومتي كه در آنها سختي گرم و رسانايي قطعات سازهاي و مصرفي از اهميت بالايي برخوردار است.
خاصيت رسوبسختي يك خاصيت بسيار مهم براي آلياژهاي ريختگي مس- بريليم به شمار ميرود. خواصي نظير سختي، هدايت حرارتي و قابليت ريختهگري بالا در بسياري از كاربردهاي مربوط به اين آلياژها حائز اهميت ميباشند. براي مثال، چنين قطعاتي در ساخت قالبهاي تزريق پلاستيك با كيفيت بالا به كار ميروند. آلياژهاي ريختگي از اين دست همچنين در ابزارآلات جوشكاري پيشرفته جهت هدايت امواج و كاربردهايي نظير ابزارآلات قالبهاي ريختهگري به كار ميروند. آلياژهاي داراي استحكام بالا از اين گروه نيز در تجهيزات ورزشي نظير تجهيزات ورزش گلف به كار ميروند.
اين آلياژها به صورت شمشهاي ريختگي جهت كاربردهاي ريختهگري و افزودن به مذاب در بازار جهاني قابل دسترسي هستند. پودر اتمايزه آلياژ بريليم - مس نيز در بسياري از مصارف صنعتي نظير افزودني ابزارهاي برشي كاربيدي و الماسه و همچنين ابزارهاي الكتريكي و مغناطيسي مورد استفاده قرار ميگيرد.
از آنجائيكه آلياژ بريليم - مس و ساير آلياژهاي بريليمدار آلياژهايي رسوبسخت هستند ميتوانند تركيبي از خواص متنوع را دارا باشند. پيشرفتهاي اخير در كنترل تركيب، تكنيكهاي توليد و تكنولوژي بازيافت موجب افزايش دامنه كاربردي اين دسته از آلياژها شده است. در اين فصل به بررسي مهمترين جنبههاي مربوط به اين گروه از آلياژها ميپردازيم.
1-2) آلياژهاي مس – بريليم
آلياژهاي مس - بريليم در انواع مختلف تسمه، مفتول، ميله، لوله، ورق، شمشهاي كارشده و ريختگي در بازارهاي جهاني موجود ميباشند. البته شكل عمده توليد اين محصولات به صورت تسمه، ميله و شمشهاي ريختگي ميباشد ولي ساير فرمهاي آن نيز قابل سفارش ميباشند.
اين آلياژها داراي قابليت مناسبي جهت انجام فرآيندهاي سنتي شكلدهي، ورقكاري و اتصال ميباشند. با توجه به شكل توليدشده و شرايط اين آلياژها (از لحاظ تمپر شدن)، انواع كارشده اين آلياژها ميتوانند توسط فرآيندهاي سنتي كارسرد و ماشينكاري مورد شكلدهي قرار گيرند. بيلتهاي ريختگي اين آلياژها نيز ميتوانند تحت فرآيندهايي نظير فرجينگ، اكستروژن و ماشينكاري قرار گيرند و شمشهاي اين آلياژ را ميتوان در انواع گوناگون فرآيندهاي ريختهگري جهت شكلريزي مورد استفاده قرار داد.
قطعات به دستآمده از فرآيندهاي فوق را در نهايت
ميتوان با لايههايي از فلزات قلع، نيكل و فلزات
گرانقيمت مورد آبكاري قرار داد و يا ميتوان اشكالي نظير تسمه از اين آلياژ را
پيش از مصرف مورد روكشكاري قرار داد و سپس در ساخت قطعات مورد نظر استفاده نمود؛
همچنين سطوح قطعات ساختهشده از اين آلياژ را ميتوان جهت بهبود عملكرد و ظاهر با
تكنيكهاي مختلف مهندسي سطح مورد اصلاح قرار داد. اين دسته از آلياژها داراي قابليت
لحيمكاري با فلاكسهاي مناسب نيز ميباشند و در صورتيكه ملاحظات مربوط به حفظ
خواص آنها از طريق انجام عمليات حرارتي در نظر گرفته شود قابليت اتصال به وسيله
فرآيندهاي معمول
لحيمكاري و بسياري از فرآيندهاي جوشكاري ذوبي را نيز دارا ميباشند.
1-2-1) تركيب آلياژ
آلياژهاي تجاري مس- بريليم در گروه آلياژهاي مسي با درصد مس بالا قرار ميگيرند. آلياژهاي كارشده از اين دست در محدوده تركيب ٢/٠ تا ٢% بريليم، ٢/٠ تا ٧/٢% كبالت و مقدار مس بالانس شده با اين مقادير قرار ميگيرند. آلياژهاي ريختگي از لحاظ وجود بريليم غنيتر ميباشند و تا ۸٥/٢ درصد بريليم دارند. با توجه محدوده تركيب ذكرشده دو دسته مشخص از اين آلياژها را ميتوان معرفي نمود كه عبارت از دسته آلياژهاي استحكام بالا و دسته آلياژهاي هدايت بالا ميباشند. تركيب آلياژهاي تجاري در جدول ١ ليست شده است.
به لطف خدا،metallurgydata کاملترین و پر بازدیدترین(آمار حقیقی و قابل باز دید)مرجع اطلاعات مواد و متالورژی با بیش از 1300 عنوان ،شامل هزاران متن،کتاب،تصوير،فيلم تخصصی